Wanneer conflict en chronische ziekte samenkomen

Een gevaarlijke reis, een chronische ziekte en een ineenstortend gezondheidssysteem. Voor Asma* was haar toekomst in Soedan's crisis onzeker.

Toen in haar wijk in Khartoem gevechten uitbraken, wist Asma dat ze onmiddellijk moest vertrekken. Ze was naar de hoofdstad verhuisd voordat het conflict in april 2023 begon, in de hoop op stabiliteit en een betere toekomst. In plaats daarvan moest ze voor haar leven vluchten.

"We hoorden dat de gevechten dichterbij kwamen. Veel mensen werden gedood," vertelt ze. Samen met familieleden en buren voegde ze zich bij een konvooi van 48 auto's die aan het geweld probeerden te ontsnappen. De reis was buitengewoon zwaar. Wegen waren onveilig, aanvallen gingen door in nabijgelegen gebieden, en hun auto brak meerdere keren panne. Elke keer moesten ze hem naar een veilige plek duwen.

Toen ze eenmaal de stad Shendi bereikten, werd het gevoel van verlies nog zwaarder. Nieuws bereikte hen dat hun huis in Khartoem geplunderd en van alles beroofd was.

"Op dit moment hebben we geen geld," zegt Asma stil. "We hebben alles verloren."

Leven met diabetes midden in een conflict

Voor Asma heeft de crisis een toch al uitdagende gezondheidstoestand gevaarlijk gemaakt. Ze leeft met diabetes, een chronische ziekte die dagelijkse medicatie, regelmatige controle en consistente medische zorg vereist. In een stabiel land met een sterk gezondheidssysteem kan diabetes worden beheerst. In Soedan, waar gevechten de infrastructuur hebben verwoest en miljoenen mensen hebben ontheemd, is de situatie heel anders.

De omvang van diabetes in Soedan is overweldigend. Volgens de Internationale Diabetes Federatie leeft ongeveer 19 procent van de volwassenen tussen de 20 en 79 jaar met diabetes - ongeveer 3,9 miljoen mensen. Deze prevalentie ligt ver boven die in veel landen met hoge inkomens en sterke gezondheidssystemen. In Frankrijk bijvoorbeeld ligt de prevalentie onder volwassenen rond 8,6 procent, minder dan de helft van het percentage in Soedan.

Verschillende factoren dragen bij aan de hoge prevalentie van diabetes in Soedan. Wijdverspreide armoede en voedselonzekerheid hebben veel huishoudens gedwongen tot goedkope, calorierijke voeding met veel geraffineerde koolhydraten en weinig voedingsdiversiteit. Mogelijkheden voor preventie, vroege screening en behandeling zijn beperkt, wat betekent dat veel mensen jarenlang leven met ongediagnosticeerde diabetes. Langdurige stress verbonden aan conflict, ontheemding en economische instabiliteit vergroot het risico op het ontwikkelen van de ziekte nog verder.

Eenmaal gediagnosticeerd is diabetes veel gevaarlijker in Soedan. Langdurig conflict heeft het gezondheidssysteem verzwakt, waardoor veel gebieden zonder functionerende diabeteszorg of getraind personeel zitten. Medicijnen en bloedglucose-meetapparatuur zijn vaak niet beschikbaar of onbetaalbaar. Ontheemding verstoort de continuïteit van zorg en snijdt mensen af van regelmatige behandeling en follow-up.

Voor een ontheemde vrouw zonder inkomen is het gevaar direct. Het missen van doses, zelfs voor korte tijd, kan leiden tot ernstige complicaties. Deze omvatten infecties, nierschade en gevaarlijk hoge bloedsuiker die tot coma kan leiden. Het conflict heeft niet alleen Asma's huis verwoest. Het bracht ook haar gezondheid op lange termijn in gevaar.

‍

Een nieuwe ziekte en geen mogelijkheid om voor behandeling te betalen

Kort na haar terugkeer naar Khartoem ontwikkelde Asma diarree, braken en koorts. Deze symptomen komen vaak voor in gebieden waar water- en sanitatiesystemen beschadigd zijn, en ze kunnen ook wijzen op knokkelkoorts, dat zich in verschillende delen van Soedan verspreidt.

"Ik maakte me zorgen," zegt ze. "Ik kwam naar de kliniek omdat mijn buren me vertelden dat de diensten gratis waren."

‍

Hoe ondersteuning behandeling mogelijk maakte  

In een van de door Medair ondersteunde klinieken, gefinancierd door de Europese Unie, kon Asma eindelijk de zorg ontvangen die ze dringend nodig had. Gezondheidsmedewerkers testten haar op dengue en behandelden haar symptomen. Het allerbelangrijkste was dat ze de diabetesmedicatie verschaften die ze zich niet kon veroorloven. Zonder deze ondersteuning had haar toestand snel kunnen verslechteren.

"De diensten hier zijn gratis en zeer behulpzaam," zegt Asma. "Ik ben werkelijk dankbaar."

Gratis toegang tot gezondheidszorg is essentieel in Khartoem, waar het gezondheidssysteem zwaar beschadigd is door het conflict. Veel klinieken zijn verwoest, medisch personeel is ontheemd, en voorraden levensreddende medicatie zijn kritiek laag. De EU-ondersteuning stelt Medair in staat om faciliteiten operationeel en bevoorraad te houden tijdens een van Soedan's meest uitdagende periodes.

‍

Waarom deze ondersteuning belangrijk is voor miljoenen mensen

Wereldwijd leven 589 miljoen volwassenen met diabetes. Meer dan 80 procent van hen leeft in lage- en middeninkomenslanden. In landen getroffen door conflict worden chronische ziekten noodsituaties. In Soedan brengt de combinatie van ontheemding, armoede en ingestorte diensten miljoenen mensen in gevaar voor vermijdbare complicaties.

Uw bijdrage aan Medair's hulpverlening ondersteunt niet alleen gezondheidszorg. Het voorkomt lijden. Het versterkt het vermogen van gezinnen om crisis te overleven. Het stelt mensen zoals Asma in staat om de medicatie te ontvangen waarvan ze afhankelijk zijn om in leven te blijven. Het geeft gemeenschappen hoop wanneer hun gezondheidssysteem niet meer in hun behoeften kan voorzien.

‍

Een stap richting herstel

Vandaag stabiliseert Asma weer. Ze heeft behandeling voor haar directe ziekte en heeft opnieuw toegang gekregen tot de diabetesmedicatie waarvan ze afhankelijk is.

"Ik ben dankbaar voor deze plek," zegt ze. "Zonder dit zou ik niet weten wat ik had moeten doen."

Haar verhaal weerspiegelt de realiteit waarmee miljoenen mensen in Soedan geconfronteerd worden. Voor mensen die leven met chronische ziekten zoals diabetes is toegang tot gratis en betrouwbare medische zorg levensreddend. Medair helpt gezinnen om een van Soedan's diepste crises te doorstaan en geeft mensen zoals Asma de kans om te genezen en weer op te bouwen.

‍

*Naam is veranderd om veiligheidsredenen.

Deze inhoud is geproduceerd met middelen verzameld door Medair veld- en hoofdkantoormedewerkers. De hierin uitgedrukte standpunten zijn uitsluitend die van Medair en mogen op geen enkele manier worden beschouwd als de officiële mening van enige andere organisatie.

‍